Eus van Someren

Eus van Someren is hoofd van de afdeling Slaap en Cognitie van het Nederlands Herseninstituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen en hoogleraar integratieve neurofysiologie aan de VU. Hij is initiatiefnemer van het slaapregister.

Slaapdeskundige Eus van Someren

Rembrandt van Rijn. Collectie Rijksmuseum.

Toen Rob de Ron zijn eerste slaapcursus gaf, was hij niet zeker van zijn zaak. Wordt dit geen lusteloze en sombere cursus met zoveel slechte slapers bij elkaar? Het omgekeerde bleek waar. De cursisten die zich aanmelden voor de Slaapcursus zijn juist uitzonderlijk wakkere types.

Rob de Ron herkent het beeld dat ‘slaapprofessor Eus van Someren schetst van de slapeloze medemens. Van Someren vindt dat we slapeloze mensen met respect moeten behandelen omdat ze misschien afstammen van de voorouders aan wie we ons bestaan te danken hebben.

Hersenmechanismen verschillen van goede slapers

Veel slechte slapers zijn van nature alerte mensen. Slaapdeskundige Eus van Someren bevestigt dit beeld van de slechte slaper. Bepaalde hersenmechanismen verschillen gewoon echt van die van goede slapers. Dat uit zich mooi in een reactietaakje. Als je goede slapers hun nachtrust ontzegt en daarna een reactietaakje laat doen, zijn ze langzaam. Sommige slapelozen daarentegen hebben juist de neiging om sneller te reageren. Ze lijken eigenlijk vierentwintig uur per dag waakzaam, alert en paraat.

We moeten de slapeloze medemens met respect behandelen

Van Someren vindt het een mooie gedachte dat vroeger, in primitieve stammen, het misschien de slapeloze medemens was die voor het voortbestaan van onze soort zorgde. Doordat ze wakkerder zijn dan de gemiddelde mens stookten ze het vuur nog eens op als het dreigde te doven. Zo zorgden ze voor warmte en hielden zo de roofdieren op afstand. Eus van Someren: “Eigenlijk moeten we de slapeloze met respect behandelen, omdat ze misschien afstammen van de voorvaderen aan wie we ons bestaan te danken hebben”.

eus van someren. rob de ron

Rob de Ron: “Vanuit deze visie is de slapeloze mens niet in de eerste plaats iemand die iets niet kan, namelijk slapen, maar iemand die juist iets heel goed kan, namelijk wakker zijn en waken. Misschien is de slapeloze mens van nature wel iets te wakker en alert. In die verhoogde waakzaamheid, die dag én nacht aanwezig is, ligt een belangrijke oorzaak van veel slapeloosheid. 

Eus van Someren: TEDx Lezing Amsterdam

Slapeloosheid wordt in het wetenschapcircuit niet serieus genoeg genomen, vindt psychofysioloog Eus van Someren. ‘Dan wordt er gezegd: iedereen heeft wel eens een slechte nacht. Maar er is echt iets aan de hand in het brein van slapelozen. Bekijk hieronder de TEDx lezing van Eus van Someren of lees het volledige artikel in de Volkskrant.

Artikel Eus van Someren in de Volkskrant

Eus van Someren: ‘Om goed te slapen moet je lekker kunnen liggen’.

Met zijn onderzoek naar slapeloosheid schudde Eus van Someren de onderzoekswereld wakker. Dat leidt niet tot dé oplossing, want hij ontdekte verschillende typen insomnia. Maatwerk is dus nodig.

Artikel Eus van Someren in Psychologie Magazine

Er wordt ook nog maar een paar jaar intensief onderzoek gedaan naar insomnie.

‘Klopt. En de achterliggende reden is stom. In de medische wetenschap lijkt iets pas bestaansrecht te hebben als het meetbaar is. Maar sommige problemen zijn moeilijk te meten. Lange tijd dachten we alle slaapklachten te kunnen vaststellen met een simpele blik op het EEG, dat de elektrische activiteit van de hersenen registreert. We plakten elektrodes op iemands hoofd om te meten wat er ’s nachts gebeurde in het brein. Langzame hersengolven op het EEG zouden laten zien dat iemand niet bij bewustzijn is. Wat bleek? EEG’s van mensen met slaapklachten verschilden weinig van de mensen zonder klachten. Niks aan de hand dus, dachten nogal wat artsen en stuurden slechte slapers weer naar huis met de boodschap dat ze moesten ontspannen. Ridicuul.’

U klinkt boos.

‘Ja, het was hartstikke fout om die mensen naar huis te sturen op basis van die informatie. Eigenlijk moet je op zo’n moment zeggen dat de meetinstrumenten niet goed genoeg zijn om te achterhalen wat er gebeurt in het brein van iemand die slecht slaapt. Vergelijk het met iemand die pijn op zijn borst heeft en zich zorgen maakt over een hartaanval. Uit de pols opnemen kun je niet afleiden dat alles oké is met het hart.’

Kortom: de wereld van slaaponderzoek moest worden wakker geschud.

‘Eigenlijk hebben duizenden slechte en goede slapers dat gedaan door me te helpen bij mijn onderzoek. Via vragenlijsten rapporteerden ze hoe ze slapen en zo kreeg ik toegang tot een hele berg gegevens. Uit die gegevens bleek dat er verschillende soorten slapeloosheid bestaan, een nieuw inzicht in de wereld van het slaaponderzoek.’

Slaapregister.nl. Doorbraak in inzicht slapeloosheid

Prof. Dr. Van Someren is hoofd van de afdeling ‘Sleep and Cognition’ aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen en hoogleraar aan de VU in Amsterdam. Voor zijn grootschalig onderzoek over slaapproblemen vraagt hij goede en slechte slapers om mee te helpen. U kunt meedoen door een aantal vragenlijsten te beantwoorden op slaapregister.nl.

Slaapregister Eus van Someren

HYPER

Slapelozen hebben ’s nachts veel korte onderbrekingen van hun slaap. Mensen die kort, maar wel aan een stuk door slapen, zijn overdag slaperig. Chronisch slapelozen zijn verrassend genoeg overdag juist eerder ‘hyper’. Hartslag, metabolisme, stresshormonen, gedachten en emoties, prikkelbaarheid: vrijwel alles wat je bij een slapeloze kan meten, is verhoogd. Op den duur is dat erg uitputtend, wat tot een depressie kan leiden.

Slaapprofessor Eus van Someren in Katja’s bodyscan

We schijnen steeds minder te slapen. Alles lijdt eronder. Zelf slaap ik niet meer dan 5 uur per nacht. In de aflevering van Katja’s Bodyscan ondergaat Katja een 50 uur-durend experiment. Kan ze nog goed functioneren na zo’n groot slaaptekort. Dr. Marijke Gordijn is chrono-bioloog en Katja’s agenda en melatomine-niveau bekijkt. Ook bezoekt Katja slaap-expert Eus van Someren.

kro ncrv slaapcursus Eus van Someren en Katja Schuurman

Is apart slapen een oplossing voor slaapproblemen?

Slaapdeskundige Eus van Someren

Over het antwoord kan Stefan Lucius kort zijn. “Ja, de slaapkwaliteit is hoger als men alleen ligt, blijkt uit de onderzoeken die zijn gedaan.” Slaaponderzoeker Eus van Someren van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen bevestigt dat. “Dat geldt al voor niet-snurkers. Bij iemand die slaapt met een snurker zal alleen slapen een nog sterker effect hebben.” Hij haalt een Oostenrijks onderzoek aan, waarvoor tien stellen een maand werden gevolgd. Ze moesten in die periode minimaal tien dagen alleen slapen en tien dagen samen. Vooral bij vrouwen daalde de slaapkwaliteit.

.

SEO Eus van Someren op positie 1