Mark Mieras 

Mark Mieras is wetenschapsjournalist. In 1988 studeerde ik cum laude af in de theoretische natuurkunde. Sinds 2001 schrijft hij uitsluitend over hersensonderzoek. Mieras publiceerde o.a. in de Volkskant, het NRC-Handelsblad, Hollands Diep en Psychologie Magazine en werkt regelmatig mee aan radio- en televisieprogramma’s.

 

Mark Mieras slaap

“Reeds weken had ik, grabbelend in het onderzoeksnieuws voor mijn artikelen, onwillekeurig steeds hersenonderzoek gekozen. Weinig andere takken van onderzoek onthullen zoveel over onszelf en over hoe wij functioneren: over mislukking en succes, over jaloezie en liefde, stress en geluk. Het brein is een spiegel waarin je de mens en de samenleving gereflecteerd ziet.”

Iedereen slaapt zijn eigen slaap

Mijn eigen bed, mijn eigen vrouw naast me: het is een nacht als alle andere. Op één ding na: er zitten tientallen elektroden geplakt overal op mijn hoofd, rond mijn ogen, bij mijn kin en borstkas. Een tros gekleurde draden loopt naar een geheugenunit op mijn nachtkastje, die gretig registreert hoe ik probeer in slaap te vallen.

Volkskrant. Mark Mieras
Mark Mieras Volkskrant. Ieder zijn eigen slaap

Dobberende hersencellen van Mark Mieras

Een uur lang dobberen mijn hersencellen samen op en neer op trage, maar heftige elektrische golven die langs mijn hersenschors lopen. De cellen laden zich tot de nok van hun capaciteit met elektrische energie en ontladen zich dan weer gedeeltelijk. Het heeft iets van rek- en strekoefeningen en dat een uur aaneen en na een korte onderbreking van lichtere slaap weer een uur. Een uitputtende work-out zou je zeggen en toch is dit het slaaponderdeel waaraan ik de volgende ochtend dat verkwikte gevoel zal overhouden.

Slecht opgeslagen

Toen Van der Werf in 2009 bij een groep proefpersonen de slow waves een nacht lang met subtiele piep geluidjes verstoorde, maakte ze de volgende dag een suffige indruk. Nieuwe plaatjes die ze bekeken, werden slecht opgeslagen: in het geheugencentrum hippocampus was minder activiteit te meten dan na een ongestoorde nacht.

De grote schoonmaak

‘We vermoeden dat de slow waves de hersenen schoonvegen door de gevoeligheid van de hersencellen te verlagen. Overdag loopt die gevoeligheid steeds verder op door alle ervaringen. De cellen worden geleidelijk overgevoelig waardoor er kortsluiting dreigt te ontstaan. Je geest is vol. ’s Nachts brengen de slow waves die gevoeligheid weer omlaag: vage herinneringen worden gewist en alleen de sterkste herinneringen blijven over.’

Feestje

Alle rommel van de vorige dag wordt opgeruimd zoals je na een feestje de snippers, bekertjes, flessen en kroonkurken van het vloerkleed ruimt om daartussen de verjaardagscadeaus terug te vinden. Het verklaart dat wat je leert na een goede nachtrust of zelfs al na een kort middagslaapje beter wordt herinnerd. Vaardigheden, zoals subtiele handbewegingen, zitten er na een paar uurtjes slaap beter in, blijkt uit onderzoek.

Klaar met de diepe slaap

Om half twee in de nacht is er plotseling een verandering. Mijn brein stijgt op naar lichtere slaap en blijft vlak onder het oppervlak van mijn bewustzijn op en neer dobberen. Soms zijn er zelfs plukjes alfagolven te zien die verraden dat ik even wakker ben. ‘Microwaakjes,’ zegt de onderzoeker: ‘Je bent eventjes wakker, maar dat kun je je de volgende ochtend niet meer herinneren. Je slaap is hier opvallend onrustig. Ik denk dat je toch wat last had van die draden om je heen. En kennelijk waren je hersenen klaar met de diepe slaap. De belangrijkste oogst voor deze nacht was binnen. Gezonde slapers pakken de diepe slaap direct aan het begin van de nacht. Die onrustige uren verderop.’

Mark Mieras in Nachtzoen

Volgens deze wetenschapsjournalist zijn we strandjutters op de kust van ons eigen leven en bepalen we tussen waken en slapen welke ervaringen mogen worden weggespoeld. Deze nachtzoen krijgen we van Mark Mieras.

.

Mark Mieras in Nahtzoen

Waarom internet ons wakker houdt

Wat is dat toch met internet, zappen voor de tv en door de krant bladeren: waarom verdoen we ‘s avonds zoveel tijd? Simpel: omdat we moe zijn! Hoe minder fut, hoe oeverlozer ons gedrag. Volwassenen zijn wat dat betreft net kinderen. Die willen ook nooit gaan slapen, vooral niet als ze moe zijn.

Mark Mieras Hersenstichting slaap

Lage weerstand tegen impulsen

Raar is het niet. Slaapgebrek verandert de energiehuishouding in de hersenen. De frontaalkwab draait zijn thermostaatknop omlaag. Daar zitten onder andere de centra voor zelfcontrole en ook die gaan dus op een lager pitje. Het gevolg is dat mensen minder weerstand kunnen bieden tegen hun impulsen. Ook niet tegen de impuls om op zintuiglijke prikkels te blijven jagen, om zich te laten vermaken.

Goed slapen is belangrijk

Je zou het een ontwerpfoutje van de natuur kunnen noemen, want vermoeide hersenen zouden natuurlijk veel beter naar hun bed kunnen verlangen. Goed slapen is belangrijk voor het onderhoud van de hersenen, voor leren, presteren en voor positief denken.