Peter Meerlo

Peter Meerlo is universitair docent neurobiologie en verbonden aan de Universiteit van Groningen. Hij is gespecialiseerd in slaap en circadiane ritmiek.

Neurobioloog Peter Meerlo

Minder alert door slaapgebrek

De gevolgen van langdurig slaapgebrek zijn al merkbaar bij dagelijks een uurtje te weinig, zegt neurobioloog Meerlo. De cognitieve functies gaan achteruit met alle gevolgen van dien. „Minder alertheid, minder inzicht, slechter geheugen, achteruitgang in motorisch reacties, en ongeremder, emotioneler gedrag.”

Behalve effecten op de gezondheid hangt er aan problemen met slapen ongetwijfeld een flink prijskaartje wat betreft de economische gevolgen, aldus neurobioloog Meerlo. „Ik kan er geen getal bij noemen, maar denk alleen al aan minder alerte werknemers, bedrijfsongelukken etc.” De bioloog waarschuwt ervoor dat slaap niet het sluitstuk van de 24-uurseconomie mag zijn. „Het kan eenvoudig niet zo zijn dat we denken: oh, dan slapen we maar wat minder. Daar zijn we niet op gebouwd.”

Peter Meerlo: “slaaptekort kan leiden tot depressie”

Neurobioloog Peter Meerlo slaap is belangrijk

Peter Meerlo pleit ervoor om ons slaapgedrag serieuzer te nemen

Groningse onderzoekers hebben ontdekt dat de gevolgen van slaaptekort op lange termijn zeer schadelijk kunnen zijn. Neurobioloog Peter Meerlo van de Rijksuniversiteit Groningen: ‘Chronisch slaaptekort kan veranderingen in de hersenen teweegbrengen en een belangrijke factor zijn bij het ontstaan van depressie.’

Gewend geraakt aan vermoeidheid

‘Een groot deel van de mensen slaapt niet genoeg; vijf à zes uur per nacht en soms nog minder,’ constateert Meerlo. ‘Vaak denkt men dat in het weekend wel weer in te halen.’ Veel mensen met een chronisch slaaptekort leren ook met de vermoeidheid om te gaan. Ze wennen eraan. Meerlo en zijn collega Viktor Román wilden echter weten of langdurig slaaptekort op de lange termijn schadelijke gevolgen kan hebben.

Serotonineonderzoek

Meerlo: ‘Naar de effecten van chronisch slaaptekort is nog erg weinig onderzoek gedaan. Sowieso weten we nog weinig van slaap. Vermoedelijk vinden er tijdens de slaap allerlei belangrijke herstelprocessen in de hersenen plaats. Daarom hebben wij bekeken wat er gebeurt met de hersenen van ratten met een chronisch slaaptekort.’ Román en Meerlo deden dat door laboratoriumratten – die normaal ongeveer elf uur slapen – een nachtrust te geven van maar vier uur en vervolgens te kijken naar de effecten van het slaaptekort op het serotoninesysteem. Verstoringen in het serotoninesysteem worden wel in verband gebracht met stress en depressie.

Hersenveranderingen

Net als mensen die te weinig slapen, kunnen ratten het met een geringe hoeveelheid slaap weliswaar heel lang volhouden, maar de resultaten van het onderzoek zijn toch verontrustend. Meerlo: ‘De hersenen van onze ratten met slaaptekort bleken minder gevoelig te worden voor de neurotransmitter serotonine. Deze verminderde gevoeligheid is ook aangetoond bij depressieve mensen.’ Bovendien blijken er bij de ratten met een slaaptekort veranderingen op te treden in het functioneren van de amygdala, het hersengedeelte dat een belangrijke rol speelt bij stemmingen en emoties. ‘Humane studies toonden al aan dat depressieve mensen vaak slaapproblemen hebben, maar het was onduidelijk of dit een oorzaak was of een gevolg,’ zegt Meerlo. ‘Ons onderzoek laat nu zien dat chronisch slaaptekort leidt tot veranderingen in de hersenen die je ook kunt waarnemen bij depressie.’

Hersteltijden

Ook blijkt uit het onderzoek dat de hersteltijd van een slaaptekort veel langer is dan gedacht. ‘Ratten die een week lang slecht slapen, hebben ook een week nodig om weer volledig te herstellen. Dan pas is hun gevoeligheid voor serotonine weer normaal. Dat is veel langer dan gedacht. Bijslapen in het weekend is dus waarschijnlijk niet genoeg.’ Verder onderzoek moet uitwijzen wat de hersteltijden zijn van langere periodes van slaaptekort.

Neurobioloog Peter Meerlo Rijksuniversiteit Groningen
Peter Meerlo (1966) studeerde in 1991 af als bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 1997 promoveerde hij aan diezelfde universiteit in de biologie van hersenen en gedrag. Vervolgens heeft hij als postdoc in Chicago gewerkt, waarna hij in 2002 terugkeerde naar Groningen.

Contact

Dr. Peter Meerlo, tel. (050)363 2334 (werk), e-mail: p.meerlo@rug.nl