Moeilijk inslapen

Moeilijk inslapen

Moeilijk inslapen. Misschien zie je op tegen het naar bed gaan omdat de tijd die je nodig hebt om in te slapen langer is dan je wenst. Als je daardoor een slaaptekort opbouwt en je overdag niet fit voelt, spreek je van inslaapproblemen. Naast moeilijk inslapen zijn er ook mensen met doorslaapproblemen en mensen die te vroeg wakker worden.

 

Moeilijk inslapen en een gevoel van behaaglijkheid

Problemen met inslapen kunnen ontstaan doordat een gevoel van behaaglijkheid en comfort ontbreekt. In plaats van te genieten van je bed en de nachtelijke rust, lig je te denken. Slaapdeskundige Eus van Someren meent dat de orbito prefrontale cortex, een gebied in je hersenen dat o.a verantwoordelijk is voor een gevoel van comfort, deze sensatie onvoldoende registreert, bij mensen moeilijk inslapen. Hij vertelt hierover in zijn TEDX lezing van november 2012

Moeilijk inslapen

Vaak hoor ik van deelnemers aan de Slaapcursus dat ze ’s avonds op de bank gapen en de neiging hebben om weg te doezelen of zelfs in slaap te vallen. Als ze eenmaal in bed liggen voelen ze zich echter klaarwakker is het meoilijk inslapen. Zeker als je er de volgende dag op tijd uit moet, kan er door deze inslaapproblemen een slaaptekort ontstaan. In dat geval functioneer je overdag en ’s avonds niet optimaal.

Slapen is voor het brein en door het brein

Hoe komt het eigenlijk dat je, terwijl je op de bank een boek leest of tv kijkt, wel slaperig wordt, maar zodra je in bed ligt niet kunt inslapen? Om dit te begrijpen, moeten we kijken naar ons brein. Slaap is voor onze hersenen van levensbelang. Het kan niet zonder. Daarom initieert ons brein de slaap, wanneer het daaraan behoefte heeft. Onze hersenen zetten dus de slaap in gang èn zijn tegelijkertijd de grootverbruikers van slaap.

Slaap zit diep verstopt in ons brein

Slapen en waken zijn, net als bijvoorbeeld ademhaling, hartslag of voeding, onmisbaar om te overleven. Deze primaire functies zetelen in een diep gelegen hersengebied, onze hersenstam. De hersenstam zit aan het eind van de wervelkolom, in de overgang tussen lichaam en brein. In de buitenste laag, direct onder de schedel, zit de hersenschors of  neocortex. Hier zetelen functies als taal, rekenen en onze intelligentie.

Ik moet nu slapen anders ben ik morgen niet fit

“Ik moet nu echt gaan slapen, anders ben ik morgen niet fit”, is weliswaar een verstandige opmerking, die ontstaat in de neocortex, maar je gaat er niet onmiddellijk door inslapen. Waarom luistert de slaap niet naar de intelligente opmerkingen van de neocortex? Als dit intelligente brein een definitief gezag zou hebben en de hersenstam rechtstreeks zou kunnen beïnvloeden, dan zou niemand inslaapproblemen hebben.

Een fout van de evolutie?

Als ons brein de slaap zo nodig heeft, waarom luistert het brein dan niet naar zichzelf? Dit komt vermoedelijk omdat tijdens de evolutie van ons brein beide hersendelen niet met elkaar zijn vergroeid. De neocorte is als het ware als een schors rond de hersenstam gegroeid, maar ze zijn niet optimaal vergroeid. Omdat ze niet zijn geïntegreerd, maakt dit een effectieve samenwerking lastig en ontstaan er ‘interne conflicten’. De hersenen hebben behoefte aan slaap en zetten daartoe alles in werking, maar een ander deel schiet in de alarmstand en houdt de hele boel wakker … juist op het moment dat je in bed stapt en lekker wilt inslapen.

Een slecht huwelijk

Als in een goede organisatie of huwelijk zouden beide hersendelen goed met elkaar moeten communiceren en samenwerken. Maar er lijkt een intern, onzichtbare tweestrijd gaande: je brein is toe aan slaap, maar tegelijkertijd verzet het zich daartegen. Je wilt inslapen, maar kunt niet inslapen. Omdat beide hersendelen niet effectief met elkaar communiceren, spreekt Antonio Damasio, een Portugees neuroloog, werkzaam in Amerika, dan ook van ‘een slecht huwelijk’ tussen beide hersendelen.

Alarm

Dat deel van je brein waarmee je met anderen praat (en ’s nachts vooral met jezelf), de neocortex, zegt terecht dat het verstandig is om te gaan slapen. Dieper in je brein gaat echter ongemerkt een alarm af. Zolang je op de bank zat, was is er niets aan de hand. Op die plek kon je slaperig worden en zelfs in slaap vallen. Eenmaal in bed kun je moeilijk inslapen omdat de dieper liggende hersenfuncties het bed of de slaapkamer ‘zien’ een plek waar iets moet gebeuren, dat moeilijk en lastig voor je is. Er ontstaat een soort examenvrees. Je brein wordt onrustig en inslapen lukt niet. Tegen je wil en gezonde verstand in, houdt de hersenstam het brein alert. Je staat in de waakstand.

Moeilijk inslapen

Als moeilijk inslapen langere tijd duurt, associeert dit deel van je brein de slaapkamer of het bed steeds opnieuw met problemen. Je wilt wel, maar het lukt niet. Dit ondermijnt onbewust je vertrouwen in een gezonde nachtrust. Zo ontstaat een vicieuze cirkel. Bij inslaapproblemen is het misschien de slaapkamer of het bed dat de aanleiding vormt, maar we zien dit ‘breinconflict’ ook terug bij doorslaapproblemen en andere slaapproblemen. In vrijwel alle gevallen komt de oplossing niet direct vanuit ons brein, maar is een lichamelijke benadering wellicht efficiënter.

Opnieuw leren slapen, vanuit het lichaam

Het heeft geen zin ons brein opnieuw ‘af te stellen’ vanuit onze intelligentie. We moeten het vanuit het lichaam zelf aanpakken. Niet wanneer ons hoofd rustig is, maar wanneer ons lichaam rustig is, herstelt zich de gezonde slaap. Yoga Nidra maakt het lichaam rustig. Het brein volgt.

Je slaap- en waakritme horen bij elkaar als dag en nacht

Op de slaapcursus leer je een slaapoefening op basis van Yoga Nidra. Na de cursus krijg je drie slaapoefeningen voor thuis. Daarmee kun je meteen je inslaapproblemen aanpakken. Daarnaast kijken we ook naar de opbouw van je dag en de invulling van je avond, want je slaap- en waakritme horen bij elkaar als dag en nacht. Je krijgt een aantal duidelijk handvatten om je waakritme te verbeteren. Met deze praktische handvatten, die je zonder veel moeite in je dagelijks leven kunt toepassen én de slaapoefeningen, kun je direct aan de slag.

Moeilijk inslapen

Moeilijk inslapen heeft 260 hits per maand en staat op pagina 1 positie 4  (positie 3)