De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen

De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen

In de zomermaanden was er veel te doen, in de wintermaanden juist weinig

De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen. Wanneer in de lente de dagen langer werden was er veel meer te doen dan tijdens de donkere wintermaanden. Er kon weer gejaagd worden en het land kon worden bewerkt en ingezaaid. Tot laat in de zomer was men druk met oogsten en plukken en het aanleggen van wintervoorraden. In de zomermaanden was men vaak 16 uur in touw en sliep me 8 aaneengesloten uren. In de wintermaanden ging men veel vroeger naar bed. Er was weinig tot niets te doen en in bed was het tenminste redelijk warm.

> Lees hier meer over het gevaar lag letterlijk op de loer

Wakker en waakzaam zijn bij gevaar en onraad, was voor het overleven van de mensheid net zo belangrijk om te overleven, als rust en slaap dat waren. Waar vroeger de gevaren voornamelijk van buitenaf kwamen en werkelijk waren, komen de gevaren tegenwoordig vaak van binnenuit. Onze huizen zijn weliswaar veel veiliger dan vroeger en onze bedden vele malen comfortabeler, toch voelen we ons niet altijd veilig en op ons gemak. Gevaren laten zich namelijk ook verbeelden. ‘Wat als ik morgen weer niet goed slaap? Mijn tekst vergeet? Te laat kom? Ontslagen wordt? Er niet meer bijhoor? In de stilte van de nacht, zonder taak of afleiding, kunnen we allerlei gevaren bedenken die ‘op de loer liggen.’

Nu gaan we elk seizoen rond dezelfde tijd naar bed, maar vroeger verschilde de beste tijd om te gaan slapen per seizoen

Dit artikel “De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen” is afkomstig uit het Slaapcursus E-book.

“Slecht slapen is een 24-uurs-probleem, dat vraagt om een 24-uurs oplossing,” aldus Rob de Ron. Hij is slaaponderzoeker en schrijver van het Slaapcursus E-book. Daarnaast is hij yoga nidra docent en heeft hij meerder luisterboeken met yoga nidra slaapmeditaties ingesproken.

Nadat zijn vrouw slaapproblemen kreeg en hij de gevolgen van dichtbij meemaakte, ontwikkelde Rob de Ron de eerste Nederlandse Slaapcursus. Wil je ook deelnemen? Bekijk dan de cursusagenda voor de eerstvolgende slaapcursus in jouw buurt.

Slaapcursus Boek over Slaap en Slaapproblemen bestellen
Nu gaan we elk seizoen rond dezelfde tijd naar bed, maar vroeger verschilde de beste tijd om te gaan slapen per seizoen.
Slaapcursus Luisterboek 1 met 3 yoga nidra slaap meditaties en intro
Nu gaan we elk seizoen rond dezelfde tijd naar bed, maar vroeger verschilde de beste tijd om te gaan slapen per seizoen.
Slaapcursus Luisterboek 2 met 3 yoga nidra slaap meditaties en intro
Nu gaan we elk seizoen rond dezelfde tijd naar bed, maar vroeger verschilde de beste tijd om te gaan slapen per seizoen.
Slaapcursus Luisterboek 3 met 3 yoga nidra slaap meditaties en intro
Nu gaan we elk seizoen rond dezelfde tijd naar bed, maar vroeger verschilde de beste tijd om te gaan slapen per seizoen.

Je kunt het slaapcursus E-book en de luisterboeken eenvoudig bestellen en downloaden op je favoriete digitale apparaat. Zo heb je ze altijd en overal bij de hand.

    Winternachten bestonden uit twee slaaptijden

    Wanneer de zon opkomt en het langzaam lichter wordt, stijgt het cortisol gehalte snel en bereikt het in de ochtend het hoogste punt van de dag. Omdat in de wintermaanden de zon later opkomt, komt ook cortisol later vrij. Daardoor ging men tijdens de wintermaanden niet alleen eerder naar bed; men stond ook later op. Zo kon een winternacht tot 14 uur duren. Enerzijds vanwege het veranderend circadiaans ritme, anderzijds uit pure noodzaak, bracht men gedurende de wintermaanden dus veel tijd in bed door. Toch sliep men niet voortdurend. Uit bronnen over de geschiedenis van de nacht, blijkt dat de winterslaap uit twee slaaptijden bestond. Tussen deze slaaptijden lag men gewoonlijk enkele uren wakker.

    De uren voor twaalf uur tellen dubbel

    In de winter sliep men bifasaal, dat wil zeggen, in twee afzonderlijke delen sliep. Het eerste deel, dat men de eerste slaap noemde, duurde zo’n viereneenhalf tot vijf uur en bestond uit de eerste drie slaapcycli. In het vorige hoofdstuk hebben we gezien dat voor volwassen mensen deze kernslaap alle wezenlijke ingrediënten van de slaap bevat. Ervan uitgaande dat men vanaf de late herfst tot aan het vroege voorjaar gemiddeld rond een uur of zeven in de avond sliep, voltrok de kernslaap zich dus in de uren voor middernacht. De traditionele uitdrukking “de uren voor twaalf uur tellen dubbel”, krijgt hiermee een historische betekenis.

    Plassen, praten en mijmeren na middernacht

    Rond middernacht werden de mensen na de eerste slaaptijd wakker. Men stond op om te plassen, het vuur te controleren, wat met elkaar te kletsen of rustig na te denken. Na een aantal wakkere uren begon men aan de tweede slaaptijd of ochtendslaap. Deze duurde vermoedelijk zo’n drie uur. Hoewel men dus veel op bed lag, sliep men effectief waarschijnlijk zo’n zeven tot negen uur.

    Categorie: Slaap- waakritme Artikel: ‘De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen.’ Auteur: Rob de Ron

    Wist je dat …

    … de wakkere periode tussen de eerste en tweede slaap vroeger veel minder dan tegenwoordig als vervelend werd ervaren? Niet belemmerd door een maatschappelijke maatstaf van een monofasale slaap van acht aaneengesloten uren, was het nachtelijk waken voor velen een welkom moment van bezinning. De ongerepte stilte van de nacht was een ideaal moment voor reflectie, gebed of meditatie. Zoals velen in zijn tijd was ook Leonardo da Vinci een liefhebber van dit nachtelijk waakmoment. In zijn dagboek schreef hij het volgende:

    “Het is een groot voordeel om in het donker wakker te liggen en  in je verbeelding de voornaamste details nog eens na te gaan van de vormen die je eerder hebt bestudeerd, of van opmerkelijke zaken die je na uitgebreide overpeinzingen hebt ontwikkeld.”

    Slaap Boek. Slaap Boek. De afgifte van melatonine stijgt aan he begin van de avond, bij het invallen van de duisternis, het cortisol niveau stijgt juist aan het begin van de dag.

    Afbeelding 1 bij artikel ‘De beste tijd om te gaan slapen verschilde per seizoen.’

    Bij het invallen van de duisternis stijgt het melatonine niveau (de rode lijn). In de wintermaanden was dit dus veel vroeger dan in de zomermaanden. Het melatonine niveau daalt wanneer het in de ochtend lichter begint te worden het. Dat is het moment waarop de afgifte van het stresshormoon cortisol (de zwarte lijn) begint te stijgen. Deze stress is nodig om ons wakker te krijgen en aan de dag te laten beginnen.

      De beste tijd om te slapen en te waken was elk seizoen anders

      In een besneeuwd en bevroren landschap kon men nauwelijks jagen, voedsel vinden of verbouwen, maar tijdens de zomermaanden kwam het landschap en de mens tot leven. Het was de tijd om vroeg op te staan, want er was veel te doen. Omdat de cortisolproductie eerder op gang kwam en de melatonineproductie juist later, kon men lange dagen maken. In dit drukke seizoen bracht men minder tijd in bed door en sliep niet langer bifasaal, maar zo’n zeven tot negen uur aaneengesloten, ofwel monofasaal.

      De lange zomerdagen werden door een dutje of middagslaapje in tweeën gedeeld. Vermoedelijk is dit bifasale waakritme, waarbij de dag door een natuurlijk cup-a-soup-moment in twee afzonderlijke waakgolven wordt gescheiden, even oud als de tijd zelf en ligt ze opgeslagen in onze genen.

      Artikel: ‘De beste tijd om te gaan slapen en op te staan was niet in elk seizoen hetzelfde.’ Categorie: Slaap-waak-ritme

      Het landschap kwam net als de mens tijdens de zomermaanden weer tot leven. Het was de tijd om vroeg op te staan. De beste tijd om op staan en te gaan slapen verschilde per seizoen

      De beste tijd om te slapen in de zomer en winter AC

      Workshop zakelijk

      Volg met je bedrijf, instelling of organisatie een (online) slaapworkshop of slaaplezing.

      De beste tijd om te slapen in de zomer en winter AC

      Slaapcursus particulier

      De Slaapcursus duurt één dag en wordt  o.a. gegeven in Amsterdam en Amersfoort.

      De beste tijd om te slapen in de zomer en winter AC

      Rob de Ron

      Goed slapen leek hem de normaalste zaak van de wereld. Tot zijn vrouw slaapproblemen kreeg.

      De beste tijd om te slapen in de zomer en winter AC

      In de media

      Presentatrice Mirthe van der Drift interviewt slaaponderzoeker Rob de Ron op NPO Radio 1.

      Zalig geslapen

      Bedankt voor de geweldige slaapcursus. Ik ben nu een week verder en heb de hele week zalig geslapen. Naar reviews >

      Als een blok geslapen

      Er heeft zich een klein wonder voltrokken: ik heb voor het eerst sinds maanden als een blok geslapen! Naar reviews >

      Ik slaap weer

      Ik ben ontzettend blij dat ik sinds 1,5 week weer slaap en mij fitter voel. Ik wil je hartelijk bedanken, ik was eigenlijk ten einde raad. Naar reviews >

      6 Uur doorgeslapen

      Voor het eerst in bijna 30 jaar heb ik een paar nachten achter elkaar meer dan zes uur doorgeslapen. Ik ben blij dat ik deze slaapcursus tegenkwam. Naar reviews >

      Boek over slaap

      Afbeeldingen bij het artikel ‘De beste tijd om te slapen was in winter anders dan in de zomer.’

      Boven: De Middagrust (naar Millet) (1890-1891) Vincent van Gogh (1853-1890) Musee d’ Orsay, Parijs

      Onder: William Sidney Mount (1807-1868). Boys Caught Napping in a Field (1848). Brooklyn Museum, New York.

      Categorie: Slaap- waakritme